Van koninklijke familie naar sociale community: Willemshoeve in Soest is nu een Herenboerderij

Een koninklijke boerderij. Zo mogen we Willemshoeve in Soest gerust noemen. Koning Willem II gaf rond 1834 opdracht om hem te bouwen. Lange tijd maakten de boerderij en de bijbehorende 20 hectare grond deel uit van Paleis Soestdijk, dat op een steenworp afstand te vinden is. Willemshoeve is nu een Herenboerderij. Twee van de initiatiefnemers, Ronald van der Vight en Jeroen Meeder, vertellen hoe zij hun droom waarmaakten in het groen rondom de monumentale hoeve.

Al vijf generaties lang woont de familie Van Zijtveld op de Willemshoeve. Tot 1950 was de hoeve een gemengd agrarisch bedrijf, daarna lag de nadruk op vlees- en melkproductie en sinds 1999 runt Gijs van Zijtveld er een paardenpension. Bijzonder detail: zijn paarden zijn eens ingezet voor een sinterklaasfeest op Paleis Soestdijk. En andersom kreeg de boerderij wel eens bezoek van de prinsessen van Oranje.

De Willemshoeve is nu een Herenboerderij met 500 leden die er ieder op hun eigen manier een bijdrage leveren en er wekelijks hun duurzame lokale groenten, fruit, vlees, bloemen, kruiden en aardappels ophalen. Ook is de boerderij de thuisbasis van Dagbeleving Willemshoeve voor mensen met dementie. Zij doen klusjes en activiteiten buiten, in samenwerking met de Herenboerderij. Daarnaast huren meerdere bedrijven kantoorruimte op de boerderij en organiseren ze daar vergaderingen, coachingsessies, cursussen en trainingen. Voor scholieren is er voorlichting over natuurinclusieve landbouw.

Deze herbestemming is het resultaat van jarenlang durven dromen, hard werken, regelen en organiseren door drie ondernemers: Ronald van der Vight, Jeroen Meeder en Henk Vroom. Zij koesterden al sinds 2017 de wens om een Herenboerderij te beginnen. Ze kochten Willemshoeve in 2021 en nu, 5 jaar later, is het een uitvalsbasis en droomplek voor vele betrokken inwoners van Soest, Baarn en omgeving.

SUCCESFACTOREN EN AANDACHTSPUNTEN

Boerderij kopen van koninklijke familie
Zo’n 20 hectare grond zocht het drietal om hun droom - een Herenboerderij - te realiseren. Jarenlang verspreidden ze hun wens, door erover te vertellen aan iedereen die het maar horen wilde. ‘We hebben heel veel op de trom geslagen en met interviews in de lokale krant gestaan. Toen we op een dag op de markt stonden om onze droom nog meer bekendheid te geven, passeerde Gijs, die op dat moment op de Willemshoeve woonde en er een paardenpension runde’, vertelt Van der Vight. ‘Gijs dacht, misschien is de Willemshoeve wel een goede plek voor de Herenboerderij. Hij had namelijk een brief ontvangen van de koninklijke familie, van wie hij de boerderij en de grond pachtte: de Willemshoeve zou op termijn worden verkocht. Gijs dacht, als zich er nou een mooi initiatief vestigt, kan ik misschien een deel blijven huren’, legt Van der Vight uit. 
De herenboeren in wording maakten een bidbook voor de prinsessen, om te laten zien wat ze voor ogen hadden met het gemeentelijk monument en het bijbehorende terrein. ‘We wilden meteen een perfecte indruk maken. Dit was namelijk onze kans; de hoeve stond nog niet eens openbaar te koop! 

De reactie was positief; de boerderij werd ons gegund

zegt Van der Vight.

Meerdere functies op één locatie
De droom om 20 hectare grond te vinden was in vervulling gegaan, echter er was één ‘maar’. Op de grond stonden meer gebouwen dan de herenboeren nodig hadden. Vooral de hoeve, waarvan een deel als woning voor Gijs diende, was overbodig. ‘Daar moest dus een exploitatie op komen die zou zorgen dat het schip bleef drijven’, zegt Meeder. ‘Ik zag al snel een parallel tussen de natuurinclusieve landbouw van de Herenboerderij en de dementieinclusieve samenleving waaraan ik bijdraag vanuit mijn werk. Zou het niet mooi zijn om mensen met dementie onderdeel te maken van de activiteiten op de Herenboerderij, vroeg ik me af. Dat idee bood inderdaad een gezond exploitatiemodel: de Dagbeleving Willemshoeve voor de 24 mensen die hier nu dagelijks komen, wordt vergoed door de gemeente vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en door het Rijk vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). De bezoekers leveren een bijdrage op de boerderij. Zo zijn we nu samen met de bezoekers de schapenweide aan het aanleggen. De palen worden erin geslagen met hulp van de bezoekers. Ze halen er voldoening uit en leveren zo een bijdrage aan deze locatie. Ze doen van alles: knoflook pellen, groenten oogsten, onderhoud van het terrein, kratjes schoonspuiten, koeien voeren, noem maar op.’
In de hoeve zijn nu gevestigd: de woning van Gijs, de Dagbeleving voor mensen met dementie (van Meeder), trainingsbureau StudieArena voor de zorg (eveneens van Meeder), Henk Vroom met zijn coaching Gezond Boerenverstand voor managementteams (hij is tevens voorzitter van de coöperatie Herenboeren Willemshoeve), Reiki Soest, de Rouwceremonie voor begeleiding bij uitvaarten, rouw en verlies en de vitaliteitscoaches van Mindsteps. ‘Alle huurders zijn ook lid van de Herenboerderij. Het past allemaal bij elkaar, want het zijn allemaal bedrijven die iets toevoegen aan de wereld. 

Onze kreet is dan ook ‘samen van waarde

Volop medewerking van gemeente
Wie zaait zal oogsten. Die uitdrukking is zeker van toepassing op de inspanningen die Meeder, Van der Vight en Vroom hebben geleverd om hun droom bekend te maken. Van der Vight: ‘Een groot voordeel van jaren zaaien, is dat we ook veel in contact zijn geweest met de gemeenteraad en de wethouders. De gemeente Soest ging meteen ‘aan’ toen we met het verzoek voor wijziging van het bestemmingsplan kwamen. Ons voorstel werd unaniem door de gemeenteraad aangenomen. Zelfs met lofredes erbij. Op het terrein mocht aanvankelijk alleen een paardenpension zijn, maar wij wilden ook wonen, opslag, boerderij, dagbeleving en tunnelkassen toevoegen. Dat is nu allemaal mogelijk, dankzij de gemeente.’

Vertraging door vleermuizen en huismussen
Het groen, de rust en de ruimte van de Willemshoeve trekken niet alleen mensen, ook dieren. En daar moet volgens de wet rekening mee worden gehouden. ‘Voordat we mochten verbouwen, moesten we onderzoek laten doen naar eventuele beschermde diersoorten in en rond de hoeve’, zegt Meeder. ‘Een ecoloog heeft een nacht met een camera gekeken. Zowel vleermuizen als huismussen bleken graag in en rond de hoeve te verblijven. Die zijn allebei beschermd.’
Voordat de werkzaamheden aan de hoeve konden beginnen, moest er vervangende huisvesting voor deze dieren worden geregeld. ‘In de kapschuur achter de hoeve hebben we nesten opgehangen’, zegt Meeder. ‘Daarna konden we beginnen. We willen vanuit natuurinclusief boeren natuurlijk rekening houden met de dieren, maar het werkt wel vertragend en het verplichte onderzoek bracht kosten met zich mee. Gelukkig is alles wel goed verlopen. En, leuk detail: nu alles klaar is, zijn de vleermuizen en de huismussen weer terug in de hoeve.’

FINANCIERING

‘Wat is dit? Agrarisch, bedrijfsvastgoed, verhuur? In welk hokje moet ik dit stoppen?’ Zo reageerde een reguliere bank toen Van der Vight er aanklopte voor financiering voor de Willemshoeve. ‘Ze konden het niet goed plaatsen en daarom konden ze er niets mee. Helaas is dat hoe veel reguliere banken werken. Van een andere bank kregen we wel een offerte, maar met een hoge rente’, vertelt hij. ‘Dat maakte het totaal aan kosten een stuk hoger en de vraag was of we het project dan überhaupt rond kregen. Toen we aanklopten bij het Nationaal Restauratiefonds ging het heel anders. Ik voelde bij accountmanager Harry Kers direct de drive om voor het monument te gaan. Dat wij een monument in stand houden, maakt het Restauratiefonds bereid om te financieren.’
Bij het Restauratiefonds kreeg Stichting Herenboeren Willemshoeve voor de restauratie, verduurzaming en herbestemming van het monument een Cultuurfonds-hypotheek, een samenwerking tussen het Restauratiefonds en het Cultuurfonds. 
‘Echter, toen Rusland Oekraïne in 2022 binnenviel, konden alle offertes van aannemers op basis waarvan we de lening hadden gekregen in de prullenbak; alles werd ineens veel duurder. De financiering die we hadden gekregen, was niet meer toereikend. De oplossing leek aanvankelijk om de verduurzaming achterwege te laten. Dat scheelde veel geld’, blikt Van der Vight terug. ‘Gelukkig was dat niet nodig, want het Jan Wolleswinkel Fonds (voor initiatieven met positieve impact op het landelijk gebied in Utrecht en Gelderland, red.) bleek bereid om bij te springen en het Restauratiefonds wilde matchen met nog eens datzelfde bedrag. Bovendien kwam er een subsidie uit het Boerderijenfonds en een cofinanciering van een particulier. Al met al konden we tóch de verduurzamingsmaatregelen treffen.’

DUURZAAMHEID

De geopolitieke spanningen in de wereld hadden ook invloed op de exploitatie van Dagbeleving Willemshoeve. ‘Die was sluitend, totdat de gasprijs omhoogging’, zegt Meeder. ‘We móésten dus wel verduurzamen’, voegt Van der Vight toe. ‘En dat is gelukt. De hoeve is gasloos en heeft twee warmtepompen. We wekken eigen stroom op, met zonnepanelen op het dak van de koeienschuur naast de hoeve. Die stroom gebruiken we voor verwarmen in de winter en koelen in de zomer. Verder is de hoeve voorzien van vloerverwarming en zijn de muren en het dak geïsoleerd.’
‘We hebben aan de binnenkant als het ware een compleet nieuw gebouw neergezet’, vat Van der Vight de werkzaamheden samen. ‘Aan de buitenkant zie je geen verschil. De monumentale details zijn allemaal behouden gebleven. Het monument is dus wat het altijd geweest is, maar dan klaar voor de toekomst.’ 
 

CONTACT EN LINKS

Willemshoeve
Jachthuislaan 19a
3762 LB Soest

www.landgoedwillemshoeve.nl
www.willemshoeve.herenboeren.nl
www.dagbelevingwillemshoeve.nl 

Vind de juiste specialist voor uw monument in de SpecialistenWijzer op Monumenten.nl, met expertise in onderhoud, restauratie en verduurzaming. Voor elke klus een geschikte specialist met kennis van en hart voor monumenten.